Thamerkerk

Gebruik Thamerkerk

De Thamerkerk wordt vanaf 1 juni gebruikt door de Ethiopisch Orthodoxe Kerk in Nederland, tot voor kort kerkend in de Handwegkerk Amstelveen. De EOKN beschouwt hun kerk als een gewijde plek. Door het gebruik door de EOKN is de Thamerkerk niet meer beschikbaar voor andere activiteiten. De Ethiopisch Orthodoxe Gemeente heeft afgezien van koop per 3 september 2018. Zij kunnen de Thamerkerk nog tot uiterlijk eind 2018 gebruiken.

De kerkrentmeesters beraden zich samen met hun adviseur op de nieuwe situatie. De gemeente Uithoorn is geïnformeerd en zij hebben ons uitgenodigd voor een overleg op korte termijn op bestuurlijk niveau.

Namens de kerkrentmeesters, Piet Vingerling

De Thamerkerk uit 1834 werd tot september 2017 gebruikt voor kerkdiensten van de Protestantse Gemeente te Uithoorn.

 

De Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo kerk in de Thamerkerk

Een stukje historie

De lidmaten van deze kerk komen uit Ethiopië. Het is het oudste zelfstandige land in de wereld en bestaat sinds 980 voor Christus. Via onze Bijbel kennen we het land door het verhaal van koningin Scheba (Seba) die koning Salomo bezoekt om hem met raadsels op de proef te stellen. Salomo had op al die raadsels een antwoord. (Koningen 10).

De naam Seba komt al in Genesis 10 voor als nakomeling van Noach.

Nog een voorbeeld over de band tussen Israël en Ethiopië. Ebed Melech, een Etiopische eunuch en hoge ambtenaar in dienst van koning Sedekia, neemt het op voor Jeremia. Hij voorkomt dat Jeremia in de put wordt geworpen. (Jeremia 38)

Uit het Nieuwe Testament kennen we het verhaal uit Handelingen 8 waar de Ethiopiër, een hoge financieel ambtenaar van de koningin van Ethiopië onder invloed van Filippus een christen wordt. Mede daardoor zouden de Orientaals-orthodoxe kerken ontstaan zijn, waarvan Etiopisch-ortodoxe Kerk en de Eritresche-orthodoxe Kerk onderdeel zijn.

Ethiopië telt ongeveer 90 miljoen inwoners waarvan 55 % christen is en 45 % islamitisch.

Keizer Haile Selassie (1892 – 1975) is in de recente geschiedenis een belangrijke figuur geweest. Hij was Ethiopisch-Orthodox. Hij kroont zichzelf tot keizer en gaf zich de ondertitels mee: ’Erfzoon van het zaad van Salomo‘ en ’Leeuw van de stam van Juda’ en accentueerde hiermee zijn verwantschap met Israël.

Eritrea

Er zijn in Nederland vijf Oriëntaals-orthodoxe Kerkgemeenschappen, waaronder ook de Eritrees-Orthodoxe kerk. Het is zinvol om iets te zeggen over Eritrea. Het land was altijd een deel van Ethiopië. Door toedoen van de VN is het – na een burgeroorlog van 21 jaar – in 1991 zelfstandig geworden. Isaias Afewerki is vanaf het begin tot nu toe president van het land en voert een bewind met veel schendingen van mensenrechten waaronder vooral de Christenen lijden. Velen vluchtten het land uit. Daardoor groeit vooral de Eritrees Orthodoxe Kerk in Nederland sterk.

Wat is het verschil met de westerse christelijke kerk?

Inhoudelijk zijn de Ethiopische en Eritrese-orthodoxe kerken gelijk.

Op het concilie van Challedon in 451 is een scheiding gekomen tussen o.a. de Rooms-Katholieke kerk en de Oosters-Orthodoxe kerken aan de ene kant en de Oriëntaals-orthodoxe kerken, waaronder de Koptische en Orthodoxe kerken aan de andere kant.

Het punt waardoor men uit elkaar ging is de zogeheten twee naturen leer van Jezus.

Onder meer de Rooms-Katholieke kerk stelde: Jezus is zowel volledig goddelijk als volledig menselijk. Dat is ook onze zienswijze (Heidelbergse catechismus zondag 18).

De Oriëntaals-Orthodoxe kerken stellen: Jezus is één natuur die het goddelijke en het menselijke in zich verenigt. Een moeilijk onderscheid dat niet meer zo leeft – althans niet bij mij.

De liturgie taal van de Ethiopisch en de Eritrees orthodoxe Kerk is Ge-ez.

De kerkinrichting lijkt op de R.K. kerk met paus, bisschoppen en priesters. De mis is een belangrijk onderdeel van de liturgie. Het gebouw als kerk is voor de Oriëntaals-Orthodoxe Kerken heilige grond en kan dus alleen gebruikt worden voor het uitoefenen van de eredienst.

Veel Oud-Testamentisch gebruiken hebben deze kerken geïmplementeerd. Zo heeft elke kerk een tabernakel (kopie van de ark uit het Oud Testament) die in een aparte afgesloten ruimte van de kerk staat: het Heilige der Heilige en die alleen voor de priester toegankelijk is. Schoenen uit in de kerk. Geen stoelen in de kerk maar lage bankjes. Gebeden worden uitgesproken geknield op de vloerkleden die in de kerk liggen. In de diensten worden lange witte gebedsgewaden gedragen. Alleen gelovigen mogen in de kerk (heilige grond) komen

Door hun opvatting over het kerkgebruik is de Thamerkerk onttrokken aan de Uithoornse gemeenschap voor het algemeen gebruik.

Hoewel de Orientaals-Orthodoxe Kerken ook de canon van de Bijbel erkennen, zoals wij die kennen, zijn daarnaast de apocriefe boeken belangrijk en kunnen dat andere boeken zijn dan bij ons.

Situatie in Nederland

De Ethiopisch-Orthodoxe kerk komt op drie plaatsen in Nederland bij elkaar. De Thamerkerk (= de Amsterdamse kerk) valt daar dus onder. Een patriarch geeft leiding aan deze kerken.

De Eritrees-Orthodoxe kerk komt in elf plaatsen in Nederland bij elkaar. Vader Zeresanay is benoemd tot aartspriester en voorzitter van deze kerken.

Juiste aantallen over deze kerken kon ik niet te pakken krijgen. Wel lijkt het erop, dat als er in de Thamerkerk een dienst is, de kerk vol zit.

Het woord Tewahedo in de naam van het kerkgenootschap is Ge’ez taal (liturgische taal) en betekent ’wezen dat eenheid vormt‘ en duidt dus op de christologische leer zoals deze kerken dat zien. Anders dan in Afrika hebben beide kerken in Nederland wel een goede relatie.

Mijn dank aan de heer Anmar Hayali, Samen Kerk in Nederland (SKIN), voor het verstrekken van gegevens.

Anton van Hilten

De Thamerkerk – Amsteldijk-Noord 3 – 1422 XW Uithoorn